[Giới thiệu Âm nhạc] Ca sĩ hiệp sĩ & Hiệp sĩ ca

Từ khoảng năm 1096 đến 1921, ở châu Âu có phong trào Thánh chiến “Thập tự chinh” đi chiếm lại đất Thánh từ tay người Hồi giáo. Các nhà quí tộc nước Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Đức, Ý tập hợp lực lượng từ các nông nô, thợ thủ công, những người tình nguyện thành các đội quân mang Thánh Giá đi từ châu Âu sang Tây Á để chiến đấu (Thập tự chinh). Các nhà quí tộc và binh lính thời ấy đều là người theo Thiên Chúa giáo. Họ hăng hái tham gia Thánh chiến ngoài việc chiếm lại đất Thánh còn có sự hấp dẫn của những huyền thoại về sự giàu sang ở phương Đông. Trong số những nhà quí tộc ấy có những nhà thơ và ca sĩ xúc động với cuộc chinh chiến, đi qua nhiều miền đất nước, gặp nhiều sự kiện, nhiều tình huống khiến họ thốt lên những bài thơ, lời ca điệu hát. Thế là hình thành một tầng lớp ca sĩ hiệp sĩ sáng tác và hát những bài hiệp sĩ ca.

So với bình ca của Đức Giáo Hoàng Grégorien I, rõ ràng những bài hiệp sĩ ca có một nội dung hình thức và giai điệu tiết tấu âm nhạc đầy tính lãng mạn. Hiệp sĩ ca ca ngợi cuộc đời lang thang đi chiến đấu ở cuộc Thánh chiến và sau đó họ hành hiệp giang hồ qua nhiều miền đất nước. Để dễ hình dung cuộc đời của các ca sĩ, hiệp sĩ ấy, có thể tìm đọc tiểu thuyết “Ivanhoe” của Walter Scott hoặc “Don Quixote” của Miguel de Cervantes.

Các ca sĩ hiệp sĩ đã hát lên những bài hiệp sĩ ca rất tuyệt, phong trào du ca của họ đã làm sống dậy âm nhạc thế tục với bao nhiêu tâm tình khát vọng nhiều cung bậc, góp phần hồi sinh âm nhạc thế tục của thời kì Phục hưng (thế kỉ XIV, XV). Bài hát hiệp sĩ ca có sự nhảy vọt về sáng tạo âm nhạc, không chỉ ở nội dung khác với bình ca Grégorien là nhạc thờ tụng ca.

• Về giai điệu: hiệp sĩ ca có những bước nhảy xa, những quãng đặc biệt tạo nên những cao trào xúc động, lãng mạn, đầy khát vọng yêu thương rất riêng (âm nhạc nhà thờ do quan trọng sự bình ổn và thánh thiện nên sử dụng những quãng liền bậc là chủ yếu, tạo một vẻ uy nghi rất riêng)
• Về tiết tấu: Với những tiết tấu của vũ điệu dân gian sôi nổi cùng phần đệm đàn guitar hoặc một ban nhạc nhỏ gồm cymbal, violon, kèn - gần gũi với ban nhạc digan với hình ảnh điển hình là anh chàng hiệp sĩ si tình ôm đàn guitar hát vào buổi chiều tà dưới cửa sổ người yêu.

Một bản ca hiệp sĩ trong album “Music of the Troubadours” (click vào đây để tới playlist full của album này)

Trong lịch sử âm nhạc, khi đề cập đến các ca sĩ hiệp sĩ, người ta hay nói đến tầng lớp troubadour của Pháp. Troubadour là những ca sĩ hiệp sĩ Pháp đã hát bằng tiếng Provence. Những ca sĩ hiệp sĩ Pháp đã không ngần ngại kết giao với ca sĩ digan, mà thời ấy thường có kì thị rất nặng với các bộ tộc Bohémien du ca. Ca hiệp sĩ đã được các troubadour Pháp nâng lên thành một nghệ thuật ca hát đặc sắc của thế kỉ XII đầu thế kỉ XIII (cùng thời với loại nhạc Organum & giai đoạn Ars Antiqua đã giới thiệu), thường được gọi là ménestrel. Cả âm nhạc tôn giáo lẫn thế tục đều sử dụng nhiều loại nhạc cụ gồm các đàn dây như Lyre, Psaltery và Fiddle thời Trung Cổ, hoặc đàn Viele. 

Walter Scott đã sáng tác tác phẩm “Le Lai du dernier ménestrel” nói về những người hát rong cuối cùng này. Bởi vì sang thế kỉ XIV, ở châu Âu, những ca sĩ hiệp sĩ đã trở thành ca sĩ chuyên nghiệp đưa vào phục vụ ở cung điện. Opéra “Troubadour” của Verdi đã miêu tả rất sâu sắc về những ca sĩ hiệp sĩ và hiệp sĩ ca (xem đi hay lắm :v).  

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Thế Bảo (mình chỉ chỉnh sửa thêm thắt tí xíu thôi)!