Làm thế nào để ‘hát’ trong ca đoàn?

Đối với thể loại Thánh ca kiểu phương Tây, lối hát kiểu ca đoàn khá đồng nhất, vì phương Tây là nơi mà đạo Thiên Chúa giáo phát triển nhất, song song đó là các nghi thức nghi lễ kèm theo cả phong cách âm nhạc rất riêng - chính vì thế, ‘Thánh ca’ là một trong những thể loại nhạc riêng biệt ở phương Tây, có một phong cách rất riêng. Đến phương Đông, cụ thể là Việt Nam, do tầm quan trọng của những nền văn hóa bản địa, Thánh ca đã phát triển theo phong cách khác - nhiều tác giả vừa sáng tác những bài theo lối Thánh ca phương Tây, vừa sáng tác những bài mang âm hưởng dân gian. Hiện nay với xu hướng nhạc thị trường, Thánh ca ở cả phương Tây lẫn phương Đông đều xuất hiện những bài đơn giản hơn, gần với nhạc đời hơn. Tuy nhiên, hát trong ca đoàn đương nhiên sẽ có những điểm khác biệt nhất định so với hát nhạc đời.

---------------

Bài viết được dịch ra từ bài ‘Seven Singing Tips from the Mormon Tabernacle Choir’, được đăng bởi  STEPHANIE MCDANIEL.

“Hát là một trong những cách thức mạnh mẽ nhất để biểu lộ cảm xúc. Người ta hát khi đang tắm, đang đi ngoài đường, và nhiều khi cả trên sân khấu (dĩ nhiên rồi). Nhưng không phải ai cũng được trao cho khả năng âm nhạc bẩm sinh, theo Mormon Tabernacle Choir.

Không sao cả, theo Rebeca Wilberg - người luyện giọng cho ca đoàn. Chỉ cần một vài mẹo và ‘chiêu’, Wilberg nói thế, ai cũng có thể cái thiện khả năng ca hát của mình. Chúng tôi xin bà chia sẻ vài lời khuyên về cách thức ‘khởi động’, hát đúng âm vực & vượt qua nỗi sợ sân khấu.

---------------

Ngồi / Đứng thẳng lưng

• Wilberg luôn khuyên các ca viên của mình để “nghĩ về các cơ của họ như các vận động viên nghĩ về chúng.” Việc hát sẽ trở nên dễ dàng hơn khi duy trì một tư thế thẳng, và một trong những lỗi thường gặp ở những người mới bắt đầu là hay ngồi còng lưng xuống.

Khởi động các cơ

• Cơ hoành và thanh quản là hai bộ phận quan trọng nhất cho việc hát, và cả hai phải được khởi động trước khi bắt đầu bất cứ một buổi hát nào. “Bài luyện tập yêu thích của tôi được gọi là raspberry (quả mâm xôi?)”, Wilberg nói, và nó những người đã quen thuộc với các sân chơi (cho trẻ em) thường thấy nó khá quen thuộc và tự nhiên.
• Để tập bài tập này, bạn để miệng ở trạng thái bình thường (không mở), đẩy hơi ra làm cho hai môi bật ra bật vào liên tục, đồng thời ngân nga các nốt nhạc (khó giải thích lắm nên bạn nên vào video này để xem, rất dễ). Bạn có thể thấy điều này hơi lố bịch, nhưng Wilberg đảm bảo rằng ‘khi xong xuôi, bạn có thể hát những nốt cao hơn & thấp hơn nhiều so với bạn nghĩ’. Và vì mình không hiểu hết ý của đoạn này (bảo là bài tập raspberry nhưng giải thích lại không giống lắm) nên mình sẽ để lại đoạn tiếng Anh: “To blow a raspberry, seal your upper lip to your tongue and blow air out the bottom. This pulls out the tongue, vibrates it, and releases the muscles.”

Đừng ép giọng hát mình cố gắng quá sức

• Thay vì bắt chước thí sinh yêu thích của bạn trong American Idol, Wilberg đề nghị các ca viên hãy lấy hình mẫu những người hát Thánh ca Giáng Sinh. ‘Họ hát bằng chất giọng ngọt ngào và mỏng, nhưng tất cả hòa quyện vào nhau’ (kỹ thuật hát nhạc đời khác kỹ thuật hát thánh ca)
• Vậy làm thế nào để tránh trường hợp gượng ép quá đáng? Đối với những người mới, hãy kiểm tra độ cao của lưỡi (trong khoang miệng). ‘Nếu lưỡi của bạn ở vị trí quá cao, nghĩa là bạn đang cố gắng [bật nó ra] và điều đó không tốt cho lắm.’ Hãy chắc chắn rằng lưỡi bạn luôn ở vị trí thấp bằng cách thổi ra vài luồng hơi nóng, như khi bạn đang cố phủ một lớp sương lên trên chiếc gương ấy—Wilberg gọi đây là vị trí ‘hot-air.’

Chống lại nỗi sợ sân khấu từ gốc rễ

• Nỗi sợ sân khấu—cái cảm giác quen thuộc như có gì đó trong bụng của bạn—thật sự có khả năng làm thanh hầu của bạn thu hẹp lại và từ đó làm việc hát trở nên khó khăn. ‘Tâm lí bạn ảnh hưởng đến phản ứng của các cơ,’ Wilberg nói. ‘Nếu bạn sợ hãi, bạn sẽ có phản ứng như đánh-hoặc-tránh và cơ thể bạn sẽ chuẩn bị cho việc đánh ai đó hoặc bỏ chạy.’
• Để  phá hủy phản ứng đó, chỉ cần thở. Cụ thể hơn, hãy thở sâu ‘tới nơi bạn chìm xuống, xuống nữa, gần như chạm tới các cơ hông.’ Tiếp theo, cố gắng hít vào như thể bạn muốn đẩy các cơ đó ra ngoài. Điều này giúp thanh hầu của bạn mở ra, và bạn sẽ không phải hát trong một thế bất lợi về giọng.

Đừng ăn quá no trước khi hát

• Đại khái là bạn muốn bao tử của bạn khá là ‘rỗng’ trong khi hát, vì bao tử nằm giữa hai lá phổi. Đó là lí do vì sao sau khi ăn no có thể gây cảm giác khó thở. Khi bạn no, ‘bao tử của bạn như một cục đá... và vì các là phổi không thể giãn ra hết được, bạn không thể hít thở sâu,’ Wilberg nói.

Vào đúng nốt đầu tiên

• Rất nhiều ca sĩ lo lắng về việc phải lên cho đúng những nốt cao, nhưng Wilberg nói rằng họ nên tính đến việc ‘không được quá trầm’ nhiều hơn. ‘Thông thường, một người sẽ xướng lên bằng một tone thấp, thế là [một vài] đoạn của bài hát xuống quá thấp để mọi người có thể hát đúng nốt.’ Để tránh vấn đề này, hãy bắt đầu bằng một tone ngay giữa trong tầm tiếng của mọi người.

Hãy tận hưởng bản thân

• Mẹo tốt nhất của Wilberg cũng là mẹo đơn giản nhất của bà: cứ tận hưởng từng khoảnh khắc. ‘Đừng quá căng thẳng về việc bạn phải hát như thế nào—và đừng quên cảm nhận năng lượng và niềm vui / phấn khởi từ những người xung quanh.’”