[Review] Các sách kiến thức phổ thông & các sách triết học về âm nhạc

Tổng hợp danh sách (và ý kiến cá nhân về) các quyển sách liên quan đến âm nhạc mình đã có trên kệ. Sau khi đã mua, học và đọc không ít các quyển sách loại này, tự nhiên thấy muốn viết một cái review tổng thể, điểm sơ qua nội dung từng quyển, những gì đã học được và ‘đề cử’ vài quyển hay và có giá trị. Có thể sẽ hữu ích với ai đó, có thể không.

(những quyển có tên in nghiêng là photocopy, những quyển không in nghiêng là bản chính)

CÁC SÁCH KIẾN THỨC PHỔ THÔNG VỀ ÂM NHẠC

Đây là list những quyển sách đơn thuần cung cấp một ít kiến thức về âm nhạc, về các nhạc sĩ, nhạc công, nhạc cụ... không đề cập gì đến nhạc lí hay những kí hiệu, quy tắc trong âm nhạc - bất kì ai, kể cả những người không học về nhạc, cũng có thể đọc để biết. Hiện giờ mình có rất ít, dự là trong tương lai sẽ mua thêm vài quyển dày cộp để bỏ vào bộ sưu tập :3

• Các nhạc cụ trong dàn nhạc giao hưởng (1-5) - Đỗ Kiên Cường: Vì đối tượng hướng đến là học sinh, nên bộ sách này khá nhỏ gọn, nhưng cũng rất bổ ích (nói là cho học sinh chữ đầy đứa sinh viên & đầy người lớn không biết tí gì). Bộ sách gồm 5 tập {theo thứ tự: bộ kèn gỗ (flute, oboe, clarinet, bassoon...), bộ kèn đồng (trumpet, trombone, horn, tuba...),  bộ dây (violin, viola, violoncello, contrabass...), bộ gõ (snare drum, triangle, timpani...), các nhạc cụ khác (harp, piano, guitar, saxophone...)}. Ở mỗi tập, có các giới thiệu ngắn  gọn cùng hình ảnh minh họa cho các nhạc cụ. Thật thú vị khi một đống nhạc cụ có chất liệu, âm vực, âm sắc, cách diễn tấu khác nhau lại hòa chung vào thành một dàn hưởng giao hưởng hay đến thế.

CÁC SÁCH TRIẾT HỌC VỀ ÂM NHẠC

Những quyển sách này chứa đựng những suy tư về âm nhạc, thảo luận những vấn đề mang tính triết lí liên quan đến âm nhạc, nêu ra những mâu thuẫn & những câu hỏi ngàn đời về âm nhạc, giúp cho người đọc có một tầm nhìn bao quát hơn, để từ đó tìm lối đi cho riêng mình. Chắc chắn mình sẽ còn mua những quyển như thế này.

• Cảm nhận mỹ học âm nhạc - Thế Bảo: (Mỹ học là một phân ngành của triết học, mỹ học âm nhạc là một chuyên ngành của mỹ học) Tình cờ đi dạo vòng quanh trong một nhà sách hiếm khi lui tới trong một buổi cúp học trên trường, phát hiện ra cuốn này, vì những quyển kiểu thế này không mainstream nên rất ít nhà sách bán. May là lúc đó trong túi còn vừa đủ tiền để tậu ‘ẻm’ về nhà (mua xong còn dư 2000 đồng), và đúng là đáng tiền thật. Thật sự nếu hôm đó mình siêng năng học hành ở trường là đã có thể không bao giờ biết đến quyển sách này, từ đó không bao giờ được dẫn dắt vào thế giới âm nhạc phức điệu của Palestrina hay các tác phẩm không nổi tiếng lắm của các tác giả nổi tiếng (hoặc các tác phẩm nổi tiếng của các tác giả không nổi tiếng lắm), nghĩ tới mà thấy sợ sợ - đúng là nên cúp học thì hơn =)))). Quay trở lại, quyển sách gồm 4 phần: 
• Phần đầu liên quan đến âm nhạc, tính thẩm mỹ của âm nhạc và các vấn đề liên quan (nặng tính triết lí và suy tư). Mình rất thích cách tác giả trả lời (theo quan điểm của cá nhân) cho ba câu hỏi chưa được giải đáp liên quan đến mỹ học âm nhạc.
• Phần 2 nêu ngắn gọn về giai thoại của các nhạc sĩ nổi tiếng (như một chương thư giãn) , tác giả đã sắp xếp theo alphabet sao cho kể cả những chữ có ít tên nhất (X, Y chẳng hạn) vẫn có ít nhất một người. Nhờ đọc các giai thoại này mà khả năng nghe nhạc của mình được tăng lên, vì hiểu thêm được về hoàn cảnh và bối cảnh của các tác phẩm.
• Phần 3 giới thiệu lịch sử của nền âm nhạc phương Tây qua các thời đại, được chia thành hai phần nhỏ là nhạc hát và nhạc đàn, từ thời đầu trung cổ khi âm nhạc bắt đầu được hệ thống hóa đến thời hiện đại với các thể loại như pop, rock, R&B, hiphop - rap... Ở đây, tác giả không giới thiệu theo kiểu thông thường mà chọn ra 18 tác phẩm tiêu biểu cho mỗi phần nhỏ đó để ‘tóm tắt’ hương sắc của âm nhạc phương Tây. Rải rác trong mỗi tác phẩm là cảm nhận chung (của đa số người nghe) về nó. Rất biết ơn phần này vì nhờ nó mình đã biết đến & ghiền Missa Papae Marcelli của Giovanni da Palestrina, nhờ đó có thêm động lực để học đối âm.
• Phần 4 nói về nét đẹp của nhạc Việt với các kiến thức tổng quát về ngũ cung, hát chèo, đờn ca tài tử... đồng thời nêu nhiều tác giả tiêu biểu của nền âm nhạc Việt Nam.  Cũng có một phần nói về ảnh hưởng của âm nhạc phương Tây với nhạc Việt Nam - các bản hợp xướng, ópera, giao hưởng... của các tác giả Việt Nam. 
• Dẫn luận về âm nhạc - Nicholas Cook: Mới mua, mới đọc được phần mở đầu và hết chương 1, khá hài lòng. Như ở phần giới thiệu của sách đã nói “cuốn sách này không phải là một lý giải ABC về âm nhạc... mà vừa nói về âm nhạc, vừa nói về tư duy âm nhạc”. Nói chung, dường như tác giả muốn bàn về nghĩa lí của âm nhạc nói chung (không từ một thể loại nào), gạt bỏ những tư duy âm nhạc của từng loại nhạc để “đặt tất cả các loại hình âm nhạc lên một tấm bản đồ” - “âm nhạc không phải là một ‘thứ gì đó’ cho tới khi thông qua nghĩ & viết về nó, ta biến nó thành một dạng thực thể” => âm nhạc không tách biệt thành một thứ gì đó mà hòa vào mọi thứ. Đại ý sơ sơ của tác giả chắc là thế, mới bắt đầu đọc nên mình vẫn chưa hiểu lắm, sẽ review kĩ hơn khi đọc xong.